Menu
A+ A A-

Terapia Schematu

Czym jest terapia schematu?

Integracyjną teorią i terapią wywodzącą się z nurtu CBT (cognitive behavioral therapy), powstałą z myślą o leczeniu różnorodnych, utrwalonych problemów emocjonalnych, które powstały w dzieciństwie i wczesnej dorosłości. Wywodzi się z terapii poznawczo-behawioralnej, łączą w sobie teorię przywiązania i uczenia się, psychologię rozwojową, elementy podejść psychodynamicznego, relacji z obiektem i modeli terapeutycznych skoncentrowanych na emocjach.

Dla kogo przeznaczona jest ta terapia?

Dla osób zainteresowanych zrozumieniem mechanizmów leżących u podstaw ich funkcjonowania, również jako forma terapii szkoleniowej. Dla osób z długotrwałymi problemami obejmującymi różne sfery życia i funkcjonowania: rodzinę, związki, przyjaciół, szkołę, czy pracę. A także dla pacjentów z głębokimi zaburzeniami osobowości, takimi jak: osobowość borderline i narcystyczna, zależna, obsesyjno-kompulsywna i unikająca, a nawet antyspołeczna.

Podstawowe pojęcia:

WCZESNY DYSFUNKCJONALNY SCHEMAT: szeroki (obejmujący wiele sfer) dominujący motyw lub wzór, złożony ze wspomnień, emocji, reakcji fizjologicznych i przekonań na temat siebie, innych ludzi i świata. Schematy kształtują się w dzieciństwie w wyniku interakcji czynników związanych z niezaspokojonymi podstawowymi potrzebami, środowiskiem i temperamentem. Często są przystosowawcze w dzieciństwie, umożliwiają przeżycie w trudnych warunkach, ale w życiu dorosłym stają się niedokładną, dysfunkcjonalną reprezentacją świata. Ponieważ najczęściej są nieuświadomione i sztywne potrafią bardzo ograniczać nasze życie i sprawiać, że zachowujemy się destrukcyjnie w stosunku do siebie lub innych, wierząc, że robimy to po to, by siebie ochronić i zaspokoić swoje potrzeby. Zidentyfikowano 18 dysfunkcjonalnych schematów (Young, 1990)

TRYBY SCHEMATU: stany emocjonalne i poznawcze, w których osoba znajduje się w danym momencie wraz z towarzyszącymi im i charakterystycznymi dla nich zachowaniami. Czasami reprezentują style radzenia sobie ze schematami (walkę, ucieczkę, lub poddanie się schematowi), czasem są to gwałtowne uczucia smutku, strachu lub wściekłości, albo stan emocjonalnego odrętwienia, pustki. Tryby schematów mogą się czasem bardzo szybko „przełączać” z jednego na drugi, na przykład w głębokich zaburzeniach osobowości, takich jak zaburzenie osobowości borderline, co dla obserwatora może wyglądać jak nieadekwatnie silna reakcja na jakieś wydarzenie. Tryby schematów aktywowane są zazwyczaj przez wydarzenia, które są dla nas silnie naznaczone emocjonalnie, bo przypominające sytuacje, w których kształtowały się schematy. Zdefiniowano cztery kategorie trybów schematów. 

Główne etapy terapii schematu:

  • Diagnoza i identyfikacja głównych schematów i trybów działania schematów.
  • Osiągnięcie zmiany na poziomie poznawczym.
  • Osiągnięcie zmiany na poziomie emocjonalnym/doświadczeniowym.
  • Osiągnięcie zmiany na poziomie zachowań w celu nabycia umiejętności zaspokajania potrzeb w sposób adaptacyjny.

Główne cele terapii schematu:

Terapeuta poprzez empatyczną konfrontację i ograniczone powtórne rodzicielstwo, stosując szereg technik poznawczych i doświadczeniowych, stara się dostarczyć pacjentowi korekcyjnych doświadczeń, które mają na celu uzdrowienie dysfunkcjonalnych schematów i wzmocnienie ich zdrowych trybów działania. Dobrze funkcjonujący tryb Zdrowego Dorosłego powinien umieć zaopiekować się trybami Dziecka, w tym umieć postawić im zdrowe granice, oraz powinien umieć wyłączać tryby Dysfunkcjonalnych Rodziców. Na początku terapeuta wykonuje te zadania, a pacjent stopniowo je przejmuje, wraz z nabywaniem nowych umiejętności i doświadczeń. Cechą szczególną terapii schematu, pomagającą osiągnąć te trudne cele jest specyficzny rodzaj relacji terapeutycznej związany z ograniczonym, powtórnym rodzicielstwem, charakteryzujący się ciepłem i dużą dozą empatii. Relacja terapeutyczna stanowi bezpieczną bazę umożliwiającą eksperymentowanie z nowymi rodzajami zachowań, które wcześniej wydawały się niemożliwe.

mgr Małgorzata Bielak

Literatura:

  • Bernstein, D., Eshkol, R., Young, J. (2011). Psychoterapia skoncentrowana na schematach. Warszawa: Wydawnictwo Zielone Drzewo .
  • Farrel, J.M., Shaw, I.A. (2012). Group Schema Therapy for Borderline Personality Disorder. Oxford: Wiley-Blackwell.
  • Van Vreeswijk, M. F., van, Broersen, J., & Nadort, M.(2012). The Wiley-Blackwell Handbook of Schematherapy, Theory, Research, and Practice. Oxford: Wiley-Blackwell
  • Young, J. (1999). Cognitive therapy for personality disorders: A schema-focused approach, 3rd Ed., Sarasota, Florida: Professional Resource Press.
  • Young J.E. (2002a) Schema Theory. http://www.schematherapy.com/id30.htm
  • Young J.E. (2002b) Overview of schema inventories. http://www.schematherapy.com/id49.htm
  • Young J.E., Klosko J., (2012).Program zmiany sposobu życia. Uwalnianie się z pułapek psychologicznych. Warszawa: Wydawnictwo Zielone Drzewo.
  • Young J.E., Klosko J., Weishaar M.E., (2003).Schema Therapy: a practitioner’s guide. New York: Guilford Press.

KONTAKT

02-548 Warszawa, ul. Olesińska 11/13 lok.1, Polska
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.